Jóstaber – Ribes × nidigrolaria ‘Josta’
Harðgerður berjarunni. Hæð 1,5 – 1,8 m. Fjölbastarður sólberja (Ribes nigrum) og stikilsberja (R. uva-crispa) og skógarstikils (R. divaricatum).
Óþroskuð berin minna á stikilsber en fullþroskuð meira á sólber. Heilbrigt yrki. Ber notuð í sultur og þess háttar. Millibil: 1 m. Sólelsk en þola hálfskugga. Þrífst best í frjóum, sæmilega rökum jarðvegi en alls ekki blautum. Plantað í raðir með öðrum berjarunnum eða eitt og sér. Fremur fljóvaxin.
Tengdar plöntur
Hindber – Rubus idaeus
Skriðull, sumargrænn hálfrunni. Hæð 1 - 2 m. Greinar ná tveggja ára aldri. Fyrra árið vaxa beinir trékenndir stönglar upp frá jörðu í fulla hæð. Seinna árið blómgast þeir og þroska ber. Síðan eru þeir dauðar. En alltaf koma upp nýir stönglar jafnharðan á hverju ári. Stönglar eru með beina, veikbyggða þyrna sem tæplega er hægt að meiða sig á. Laufblöð stakfjöðruð. Smáblöð 5 - 7 talsins á fyrsta árs greinum. Greinar á öðru ári bera smærri lauf með 3 - 5 smáblöðum. Laufblöð eru tennt og ydd, græn að ofan en ljós- eða nánast silfurhærð að neðanverðu. Blómin hvít, nokkur saman í klösum í lok maí eða í júní. Þvermál blóma um 1 cm. Hindberið er í raun samsett aldin úr nokkrum steinaldinum. Losnar auðveldlega fullþroska frá miðkjarnanum/stilknum þannig að smá hola er sjáanleg á aldininu/berinu.
Klippið í burt dauðar greinar. Gróðursetjið í afmarkað rými til að forðast rótarskot um alla lóð. Tilvalið er að setja niður þil svona 40 sm niður í jarðveginn til að forðast dreifingu rótarskota. Einnig má rækta hindber í ílátum en þau þurfa frjóan og rakaheldinn jarðveg til að þroska ber. Setjið staðið hrossatað eða moltu saman við jarðveginn við gróðursetningu. Tilvalið er að setja lag af moltu í kringum ræktuð hindber á vorin.
Villihindber henta til gróðursetningar í lúpínubreiður og skógarrjóður. Berin á villihindberjum eru smá en bragðgóð. Þau skríða mjög mikið út og geta verið til vandræða. Úrvalsyrki eins og 'Borgund' hafa stærri ber og skríða ekki eins mikið út. Hindberjarunnar virðast vera sjálffrjóvgandi. Runnarnir þola vel hálfskugga en mest berjauppskera fæst í fullri sól. Yrki með stærri berjum henta betur til ræktunar í heimilisgörðum samanborið við villihindber. Hindber virðast eitthvað sá sér út hérlendis en fuglar sækja í berin.
Heimkynni: Evrópa og Asía. Slæðingur hérlendis. Ræktuð víða um heim. Rósaætt (Rosaceae).
Hlíðaramall / Hunangsviður – Amelanchier alnifolia
Harðgerður lágvaxinn - meðalstór, sumargrænn runni. Hæð 1,5 - 2,5 m. Laufið sporbaugótt - hringlaga, 2 - 5 cm á lengd og 1 - 4,5 cm á breidd, blágrænt. Blaðstilkur 0,5 - 2 cm á lengd. Blaðjaðrar tenntir ofan við miðju. Haustlitur gulur - rauðgulur. Blómin hvít í klösum snemmsumars (maí - júní). Fimm krónu- og bikarblöð. Blómin eru 2,5 - 5 cm í þvermál. Sagður sjálffrjóvga. Berin sem eru í raun berepli eru 5 - 15 mm í þvermál. Þau eru fyrst græn, svo fjólublá og loks svarblá fullþroska. Æt og bragðgóð hrá eða í sultur, bökur, þurrkuð og s.frv. Berin innihalda m.a. ýmis nauðsynleg steinefni. Fuglar sækja mjög í berin. Fremur hægvaxta.
Hlíðaramall þrífst í allri venjulegri garðmold. Blandið gömlu taði eða moltu í jarðveginn fyrir gróðursetningu. Gott er að setja lag af moltu annars lagið í kringum eldri runna. Þolir hálfskugga en mest berjauppskera fæst í fullri sól. Hentar í raðir, þyrpingar og blönduð beð með öðrum runnum og blómjurtum. Millibil um 1 m. Hentar einnig í villigarða og sumarhúsalóðir. Stundum ber á rótarskotum. Hlíðaramallinn okkar er allur ræktaður upp af íslensku fræi. Ein móðurplantan okkar er af fræi frá Skagway, Alaska.
Nefnd um íslensk háplöntuheiti mælti með nafninu "hlíðaramall" en fram að því hafði runni þessi almennt gengið undir heitinu "hunangsviður". Hlíðin sem vísað er til mun vera Fljótshlíðin þar sem fyrsti hlíðaramallinn mun hafa verið gróðursettur hérlendis. Heimkynni: N-Ameríka, vestanverð. Rósaætt (Rosaceae).
Rauðberjalyng / Týtuber ‘Koralle’ – Vaccinium vitis-idaea ‘Koralle’
All harðgerður, lágvaxinn (15 - 20 sm), sígrænn dvergrunni. Blöðin smá, heilrennd. Fölbleikir sætukoppar birtast snemmsumars. Meðalstór, rauð, súrsæt, aðeins bitur, æt ber þroskast að hausti. Sólelskt en þolir hálfskugga. Berjaþroski verður þó mestur í fullri sól. Þrífst best í lítið eitt súrum, rakaheldnum jarðvegi. Dreifir sér með rótarskotum. Myndar breiður. Forðist að rækta með mjög ágengum tegundum. Rauðberjalyng hentar til að klæða beð. Berin eru notuð í sultur og þess háttar. Kallast "lingonberry" á ensku og "tyttebær" á dönsku. Tegundin finnst villt á einstaka stað hérlendis
Rifs ‘Jonkheer van Tets’ – Ribes rubrum ‘Jonkheer van Tets’
Harðgerður berjarunni. Hæð: 1,0 - 1,5 m. Millibil: 80 - 100 sm. Uppskerumikið yrki. Ber þroskast í ágúst - byrjun september. Ber fremur sæt. Vinsæl í hlaup og þess háttar. Þolir vel hálfskugga en uppskerumest í fullri sól. Þrífst best í frjóum og rakaheldnum jarðvegi. Venjulega plantað í raðir ásamt öðrum berjarunnum eða eitt og sér. Hollenskt yrki.
Sólber ‘Melalathi’ – Ribes nigrum ‘Melalathi’
Harðgerður berjarunni. Hæð: 1 - 1,5 m. Uppréttur vöxtur samanborið við flest önnur sólberjayrki. Bragðgóð og stór ber. Uppskerumikið en berjaklasar þroskast missnemma. Eitt allra vinsælasta sólberjayrkið. Mest uppskera fæst í fullri sól en runnarnir þola vel hálfskugga. Millibil um 1 m. Sólber 'Melalathi' hentar vel sem jaðar- og undirgróður í skjólbeltum. Finnskt yrki.
Sólber ‘Storklas’ – Ribes nigrum ‘Storklas’
Harðgerður berjarunni. Hæð: 150 sm. Nokkuð uppréttur vöxtur. Stór ber með þykku skinni. Ber henta því vel til frystingar. Seinþroska. Reynist vel á höfuðborgarsvæðinu. Sænskt yrki. Gróðursetjið með um 1 m millibili í frjóan og rakaheldin jarðveg. Setjið moltu eða veðraðan búfjáráburð yfir moldina snemma vors árlega. Sænskt yrki.