Vorbroddur ‘Kristinn’ – Berberis vernae ‘Kristinn’
Harðgerður, þéttur, sumargrænn, þyrnóttur runni. Hæð 1,5 - 2 m. Getur jafnvel orðið enn hærri á góðum stöðum með tímanum. Vöxturinn er nokkuð uppréttur framan af en síðan vaxa greinarnar út á við og drjúpa nokkuð í endana. Þyrnar hvassir og einfaldir utarlega á greinum en þrískiptir til sexskiptir neðar á greinunum. Laufblöðin sitja nokkur saman í búntum á greinunum, gjarnan átta talsins. Þau eru öfuglensulaga til spaðalaga, ávöl í endann eða snöggydd. Laufblöð eru því sem næst stilklaus. Blómin gul, smá, all mörg saman í drjúpandi, allt að 4,5 sm löngum klösum í júní og fram í júlí. Blómsæll. Aldinið smátt laxableikt, hnöttótt ber. Áberandi skærrauðgulir haustlitir.
Vorbroddur er sólelskur. Hann virðist vera sæmilega vind- og saltþolinn. Kelur stundum en nær sér fljótt aftur. Þrífst í allri venjulegri garðmold sem ekki er blaut. Vorbroddur 'Kristinn' hentar stakstæður, í raðir og þyrpingar eða í blönduð beð með um 80 - 100 sm millibili. Þolir vel klippingu en sé hann klipptur mikið blómstrar hann minna fyrir vikið. Klæðist skinnhönskum þegar þið meðhöndlið vorbrodd.
Yrkið er kennt við Kristinn Guðsteinsson sem bjó ásamt konu sinni við Hrísateig 6, Rvk. Móðurplöntuna hafði hann pantað og fengið senda frá gróðrarstöðinni Keeper's Hill Nursery í Wimborne, Englandi árið 1959. Heimkynni: NV-Kína. Mítursætt (Berberidaceae).
Rauðtoppur ‘Rosea’ – Lonicera tatarica ‘Rosea’
All harðgerður, sumargrænn runni. Hæð um 1,5 til 2 m hérlendis. Laufin sitja gagnstætt. Þau eru egglaga, heilrennd og mött. Blómin eru bleik, ilmandi og birtast um mitt sumar. Aldinið er rauðgult, óætt ber sem þroskast á haustin.
Rauðtoppur 'Rosea' vex best í sæmilega frjóum rakaheldnum jarðvegi. Hentar í blönduð beð með öðrum skrautrunnum og/eða fjölæringum. Þolir vel hálfskugga. Millibil um 80 - 100 sm. Þolir vel klippingu en sé rauðtoppur 'Rosea' klipptur mikið blómstrar hann minna fyrir vikið. Náttúruleg heimkynni rauðtopps eru í M-Asíu. Geitblaðsætt (Caprifoliaceae).
Vorsópur ‘Allgold’ – Cytisus x praecox ‘Allgold’
Sæmilega harðgerður skrautrunni. Hæð um 1 m. Greinar sígrænar. Laufblöðin smá, silkihærð í fyrstu en lítt áberandi. Blómin eru dæmigerð ertublóm, ljósgul, ilmandi og þekja gjarnan runnann í júní og fram í júlí. Blómin eru ljósari samanborið við blóm geislasóps (C. purgans). Sólelskur. Niturbindandi. Þrífst best í vel framræstum jarðvegi sem má vera blandaður sandi og möl. Þurrkþolinn.
Vorsópur 'Allgold' kelur gjarnan í greinaendana. Klippið kalið í burt á vorin (maí). Best er að klippa sópa með góðum skærum þar sem greinarnar eru svo þunnar. Vorsópur 'Allgold' fer vel í hleðslum, köntum og í blönduðum beðum í sæmulegu skjóli og á móti sól. Millibil: 80 sm.
Vorsópur er blendingur Cytisus multiflorus og geislasóps. Vorsópur er ekki eins harðgerður og geislasópur. Ertublómaætt (Fabaceae).
Glæsireynir – Sorbus sp. aff. filipes
All harðgerður, sumargrænn, stórvaxinn runni. Hæð um 2 m og breidd um 1,5. Greinar gjarnan útsveigðar. Laufið stakfjaðrað og matt. Berin ljós með bleikum skellum í klösum á haustin. Vaxtarlag minnir á koparreyni (S. frutescens).
Umræddur reynir kom upp af fræi frá H. McAllister, Liverpool í kringum aldamótin 2000. Trúlega ekki rétt greindur til tegundar.
Glæsireynir fer vel stakstæður, aftarlega í beðum og í röðum og þyrpingum með um 1,5 m millibili. Heimkynni að öllum líkinum fjalllendi Kína. Rósaætt (Rosaceae).
Sýrena ‘Hallveig’ – Syringa ‘Hallveig’
Harðgerður, fremur stórvaxinn, sumargrænn runni. Hæð 2 - 3 m. Laufin sitja gagnstætt á greinunum. Þau eru oddbaugótt - lensulaga. Ung lauf áberandi rauðbrún. Ungir sprotar eru áberandi dökkir. Óútsprungnir blómklasar dökk-fjólubláir. Útsprungin eru blómin lillableik og ilma. Byrjar að blómstra fyrr en aðrar sýrenur hérlendis eða seinni part júní eða í byrjun júlí. Blómviljug.
Upprunanlega móðurplantan var gróðursett í Hallargarðinn við Lækjargötu í Rvk í kringum árið 1985. Hún hafði komið upp af fræi frá Milde grasagarðinum í Bergen, Noregi árið 1981. 'Hallveig' líkast helst gljásýrenu (S. josikaea) og er trúlega blendingur hennar. 'Hallveig' er því íslenskt úrvalsyrki valin af yrkisnefnd Yndisgróðurs árið 2013 og skýrð í höfuðið á Hallveigu Fróðadóttur eiginkonu landnámsmannsins Ingólfs Arnarsonar.
Þrífst í allri sæmilega frjórri garðmold. Sólelsk en þolir hálfskugga. 'Hallveig' hentar stakstæð, aftarlega í beðum í bland með öðrum gróðri, í þyrpingar og raðir og í skjólbelti með um 1,5 - 2 m millibili. Þolir ágætlega klippingu. Smjörviðarætt (Oleaceae).
Svartyllir ‘Black Beauty’ – Sambucus nigra ‘Black Beauty’
Sæmilega harðgerður lauffellandi skrautrunni. Hæð 1,5 - 2 m. Getur ef til vill orðið hærri á góðum stöðum hérlendis. Laufin vínrauð - rauðbrún, stakfjöðruð. Blómin ilmandi, fölbleik, smá, mörg saman í sveip í lok júlí eða ágúst. Haustkelur gjarnan. Þolir vel klippingu. Sólelskur. Í skugga verða laufin grænni en ella.
Svatyllir þrífst í sæmilega frjóum, rakaheldnum jarðvegi. Blandið moltu eða gömlu hrossataði saman við jarðveginn við gróðursetningu. Svartyllir 'Black Beauty' fer vel í blönduðum beðum með runnum og jurtum. Millibil 1 m eða meir. Yllisætt (Adoxaceae).
Japanselri / Fjallelri – Alnus maximowiczii
Harðgerður, stórvaxinn, sumargrænn runni eða lágvaxið tré. Ein- eða margstofna. Hæð 3 - 7 m. Börkur grár. Árssprotar og brum dökkbrún eða því sem næst svört. Laufin eru gljáandi, egglaga fín-sagtennt með hjartalaga grunni. Brúnleitir haustlitir eða frýs grænt. Blómstrar rétt fyrir laufgun í maí. Karlreklar aflangir, gulgrænir, drjúpandi og um 5 sm langir. Kvenreklar, smáir í fyrstu og rauðleitir. Að hausti líkjast kvenreklarnir litlum, könglum. Þeir eru um 2 sm á lengd, egglaga og grænir en brúnleitir fullþroska. Sitja á greinunum fram á vetur.
Sólelskt. Niturbindandi eins og aðrar tegundir elris. Gerir því litlar kröfur til jarðvegs. Japanselri er enn tiltölulega sjaldgæft en hefur hingað til reynst harðgert.
Japanselri hentar í runnaþyrpingar, skjólbelti og þess háttar. Millibil 1,5 m.
Heimkynni: Til fjalla í mið- og N-Japan, Kóreu og A-Rússlandi. Japanselrið sem er í ræktun hérlendis mun allt vera ættað frá Hokkaido, Japan. Var það Ólafur S. Njálsson sem safnaði þar fræi og kom með til landins árið 1996. Okkar plöntur eru ræktaðar upp af fræi sem safnað hefur verið hérlendis. Líklegt er að japanselri myndi kynblendinga með öðrum elritegundum sem hér vaxa.
Baugavíðir ‘Ljúfa’ – Salix ovalifolia ‘Ljúfa’
Harðgerður, sumargrænn dvergrunni. Meira og minna jarðlægur. Hæð 10 - 20 sm. Laufin gljáandi, smá, breið oddbaugótt - öfugegglaga. Blaðgrunnur bogadreginn. Sljóydd í endann. Blöð gjarnan lítið eitt hærð á neðra borði. Gulir haustlitir.
Baugavíðir 'Ljúfa' er sólelskur annars nægjusamur. Hentar helst í hleðslur, steinhæðir og þess háttar.
Baugavíður 'Ljúfa' er úrvalsyrki sem Ólafur S. Njálsson valdi úr efniviði þeim sem kom frá Alaska þegar Óli Valur Hansson og félagar voru þar á ferð haustið 1985. Líklega eini baugavíðirinn sem hér er í ræktun.
Heimkynni: Alaska og Júkon og Norðvesturhéruðin í Kanada. Vex þar gjarnan í sendnu landi við strendur, í freðmýrum og þess háttar. Víðisætt (Salicaeae).
Sitkavíðir ‘Þruma’ – Salix sitchensis ‘Þruma’
Harðgerður, sumargrænn runni. Hæð 3 - 5 m. Greinar grábrúnar. Árssprotar frekar grannir, rauðbrúnir. Efri hluti þeirra er hærður. Brum rauðbrún, útstæð. Laufblöðin eru mjóöfugegglaga - öfuglenslulaga, meira og minna heilrend og gráleit. Gishært að ofan og silkihært á neðra borði. Nýtt lauf gjarnan rauðbrúnleitt. Gulur haustlitur.
Sitkavíðir 'Þruma' er vindþolin. Sólelsk. Hún er laus við asparglyttu sem er mikill kostur. Þrífst best í sæmilega frjóum, rakaheldnum jarðvegi sem gjarnan má vera sendinn og malarborinn. Blandið moltu eða hrossataði saman við jarðveginn við gróðursetningu. Sitkavíðir 'Þruma' hentar í klippt limgerði og skjólbelti. Hæfilegt er að setja 2 - 3 plöntur/m. Klippið 'Þrumu' alla vega einu sinni á ári. Heppilegur tími til klippingar er seinni part vetrar.
'Þruma' er úrvalsyrki úr efniviðnum sem barst hingað úr Alaskaferð Óla Vals og félaga haustið 1985. Nánar tiltekið er 'Þruma' ættuð frá grifjum/námum við Kopará austan við Cordova í S-Alaska. Víðisætt (Salicaceae).
Snjóboltarunni/úlfarunni ‘Pohjan Neito’ – Viburnum opulus ‘Pohjan Neito’
All harðgerður, 2 - 3 m hár, sumargrænn skraut- og skjólrunni. Laufblöðin sitja gagnstætt. Meira og minna hárlaus. Þau eru þríflipótt, 5 – 10 sm löng og breið, grófsagtennt. Axlarblöð þunn og mjó. Smáir kirtlar gjarnan efst á blaðstilknum. Rauðgulir haustlitir. Árssprotar kantaðir. Blaðfarið V-laga. Blómin eru mörg saman í kúlulaga skipun sem nær allt að 7 cm í þvermál. Í fyrstu eru blómin skærgræn, síðan hvít. Blómgast í lok júní og í júlí. Þar sem snjóboltarunni hefur eingöngu ófrjó blóm þroskast ekki ber í kjölfar blómgunar eins og getur gerst þegar um hefðbundinn úlfarunna er að ræða (sjá úlfarunna - Viburnum opulus).
'Pohjan Neito' er finnskt yrki og almennt talið harðgerðasti snjóboltarunninn. Hentar í runnaþyrpingar og stakstæður. Hæfilegt millibil er um 1,5 m. Þolir ágætlega klippingu en mikil klipping að vetrarlagi eða snemma vors bitnar á blómgun næsta sumars.
Snjóboltarunni 'Pohjan Neito' er sólelskur en þolir hálfskugga. Þrífst í allri venjulegri, rakaheldinni garðmold.
Yllisætt (Adoxaceae).
Klukkurunni ‘Victoria’ – Weigela ‘Victoria’
Fremur viðkvæmur lauffellandi skrautrunni. Hæð um 1 m. Álíka breiður með tímanum. Laufblöð rauðbrúnleit - bronslituð, gagnstæð á greinunum, oddbaugótt - egglaga og í kringum 7-9 cm á lengd. Blómin um 3 cm á lengd, trompetlaga, rauðbleik-fjólubleik. Blómstrar á fyrra árs greinar á miðju sumri. Þar sem yfirleitt ber eitthvað á kali er blómgun gjarnan takmörkuð hérlendis.
Klukkurunni 'Victoria' er sólelskur en þolir hálfskugga. Þarf skjólsælan vaxtarstað. Gróðursetjið í frjóa, rakaheldna en vel framræsta garðmold. Blandið gjarnan gömlu taði eða moltu í jarðveginn. Vökvið vel eftir gróðursetningu. Hentar í blönduð beð með öðrum skrautrunnum og jurtum. Millibil um 1 m. Reynsla hérlendis er ennþá takmörkuð. 'Victoria' er erlent yrki. Móðurtegundin er almennt talin vera roðaklukkurunni (Weigela florida) sem á heimkynni í N-Kína, Kóreu og Japan.
Dalahind ‘Dóra’ – Hydrangea aspera ‘Dóra’
Stórvaxinn, sumargrænn skrautrunni. Getur með tímanum orðið 3 m á hæð eða meir. Sæmilega hraðvaxta við góðar aðstæður. Laufin sitja gagnstætt. Þau eru lensulaga - oddbaugótt. Allt að 20 cm löng og um 3 - 5 cm á breidd. Laufin eru hærð, sérstaklega á neðra borði og tennt. Blaðstilkur allt að 4 cm langur. Stórir flatir, hvítir blómsveipir birtast síðsumars á runnanum eftir nokkur ár. Allt að 20 cm í þvermál. Ófrjóu blómin sem umlykja blómskipunina eru stærri og mest áberandi.
Dalahind 'Dóra' þrífst eingöngu í sæmilegu skjól. Þolir vel hálfskugga. Jarðvegurinn þarf að vera frjór og rakaheldinn en alls ekki blautur. Blandið gömlu taði eða moltu saman við jarðveginn. Einnig er tilvalið að setja lag af moltu í kringum eldri plöntur. Tilbúinn áburður á vorinn hjálpar einnig.
'Dóra' er íslenskt yrki. Kennt við Dóru Jakobsdóttur Guðjohnsen grasafræðing sem lengi starfaði við Grasagarð Reykjavíkur í Laugardal.
Tegundin Hydrangea aspera er ættuð frá Himalaja, S-Kína og Taívan. Tegundin er sögð mjög breytileg og gjarnan skipt niður í undirtegundir eða jafnvel fleiri tegundir.
Hindarblómaætt (Hydrangeaceae).