Síberíuþyrnir – Crataegus sanguinea
All harðgert fremur lágvaxið tré eða jafnvel runni Hæð (4 - 7 m). Sprotar þyrnóttir. Blómin hvít í sveip, lykta. Þroskar dökkrauð, æt ber í smáum klösum á haustin. Áberandi rauðir haustlitir. Þrífst í allri venjulegri garðmold. Síberíuþyrnir sómir sér vel stakstæður, í bland með öðrum gróðri, í röðum og þyrpingum með um 2,5 m millibili. Einn harðgerðasti þyrnirinn (Crataegus spp.) sem völ er á. Síberíuþyrnirinn okkar er allur ræktaður upp af íslensku fræi. Heimkynni: Síbería, Mongólía og N-Kína.
Sifjalerki – Larix × marschlinsii
All harðgert meðalstórt - stórvaxið tré. tré. Sprotar og ungar greinar áberandi rauðbrúnar. Stundum nokkuð kræklótt. Barrið blágrænt. Gulir haustlitir í október eða frýs grænt. Sólelskt. Gerir ekki miklar kröfur til jarðvegs. Blendingur evrópulerkis (L. decidua) og japanslerkis (L. kaempferi). Sumir einstaklingar eru meira evrópulerki og aðrir japans-. Fer vel stakstætt eða fleiri saman með góðu millibili (4 - 6 m). Þallarætt (Pinaceae).
Silfurreynir – Sorbus intermedia
Harðgert, meðalhátt, sumargrænt, krónumikið tré. Hæð: 10 - 14 m á bestu stöðum. Stofninn all þykkur og krónan hvelfd með tímanum. Laufblöð 7 - 12 cm á lengd og 5 - 7 cm á breidd. Flipótt, fíntennt og gljáandi að ofan og gráloðin að neðanverðu. Laufgast í júníbyrjun. Haustlitur fölgulur eða grábrúnn í október. Blómgast seinna á sumrin samanborið við ilmreyni (S. aucuparia). Blómin hvít - kremuð í 8 - 12 cm breiðum hálfsveip í júní eða jafnvel í júlíbyrjun. Rauðbrún ber (berepli) um 15 mm á lengd og 10 mm á breidd þroskast að hausti. Virðast ekki ná að verða rauð hérlendis. Berin eru þó yfirleitt ekki í miklu magni og sum árin alls ekki.
All vind- og saltþolinn. Silfurreynir er glæsilegur sem stakstætt tré eða fleiri saman í röðum og þyrpingum með alla vega 3 - 4 m millibili. Hann þarf frjóan og framræstan jarðveg til að ná góðum þroska.
Silfurreynir er nokkuð algengur í gömlum görðum í Reykjavík (Kvosinni og víðar) og Hafnarfirði. Alpareynir (S. mougeotii) og týrólareynir (Sorbus austriaca) sem líkjast mjög silfurreyni eru algengari en silfurreynir í görðum frá u.þ.b. árinu 1980 og þaðan af yngri. Hæringin á neðra borði blaða silfurreynis er ekki eins hvít/silfruð samanborið við alpa- og týrólareyni.
Silfurreynir er að því er virðist ónæmur fyrir reyniátu (Valsaria insitiva) sem er mikið vandamál í ilmreyni. Silfurreynir verður því eldra tré samanborið við ilmreyni. Við framleiðum silfurreyni af innlendu fræi en silfurreynir er ásamt mörgum öðrum reynitegundum geldæxlandi (apomixis) það er að segja fræekta þar sem fræið myndast ekki að undangenginni kynæxlun. Silfurreynir er fjórlitna.
Elsta tré Reykjavíkur og eitt elsta tré landsins er silfurreynir í Fógetagarðinum við Miðbæjarmarkaðinn, Aðalstræti, Rvk. Hann er gróðursettur af Schierbeck landlækni seint á 19. öld (1884). Silfurreynir er talinn tilkominn sem bastarður ilmreynis, flipareynis (S. torminalis) og seljureynis (S. aria). Silfurreynir er ekki lengur í ættkvísl eiginlegra reynitegunda og ber nú fræðiheitið Scandosorbus intermedia.
Heimkynni: S-Svíþjóð, Borgundarhólmur, SV-Finnland, Eistland, Lettland og N-Pólland. Rósaætt (Rosaceae).
Sitkagreni – Picea sitchensis
Mjög harðgert, stórvaxið, langlíft, sígrænt barrtré. Krónan breiðkeilulaga. Greinar yfirleitt uppréttar. Sprotar ljósgulbrúnir eða nánast hvítir og hárlausir. Nálar flatar í þversniðinu, 1,5 - 2,5 cm á lengd. 2 - 3 loftaugarendur eru að ofanverðu á nálunum og tvær miklu meira áberandi að neðanverðu sem gera það að verkum að nálar eru dökkgrænar að ofanverðu en ljós-bláleitar að neðanverðu. Því eru stór sitkagreni sem maður horfir uppundir blágrá eða jafnvel silfurlit að sjá. Nálar eru mjög stingandi. Könglar sívalir, drjúpandi á greinunum, 6 - 10 cm á lengd og 2 - 3 cm á breidd. Köngulhreistrið þunnt og sveigjanlegt. Hreisturblaðkan stundum sjáanleg á lokuðum könglum. Könglar í fyrstu rauðleitir og síðan ljósbrúnir fullþroska. Það tekur köngla 5 - 7 mánuði að þroskast frá frjóvgun sem á sér stað á vorin. Sitkagreni þroskar köngla á nokkurra ára fresti eftir að 30 - 40 ára aldri er náð. Sum tré mynda þó köngla fyrr á æviskeiðinu t.d. eftir áföll eins og flutning. Börkur er fremur þunnur og er því sitkagreni ekki eldþolið tré.
Viðurinn er léttur og hlutfallslega sterkur. Hann er m.a. notaður í hljóðfæri, flugvélar og báta. Útsprungin brum má nota í greni-bjór og sýróp.
Forðist að planta í frostpolla. Sumt af því sem kallað er sitkagreni kann að vera sitkabastarður / hvítsitkagreni (Picea x lutzii). Sitkagreni/sitkabastarður er lang algengasta grenið hérlendis.
Hraðvaxta. Vind- og saltþolið. Þolir vel klippingu. Þolir hálfskugga. Þrífst best í brekkum þar sem er að finna ferskan jarðraka og jarðvegur er nokkuð frjór. Glæsilegt stakstætt, fer vel í röðum og þyrpingum. Einnig kjörið í skjólbelti og jafnvel klippt limgerði. Þó eru ekki öll sveitarfélög sem leyfa gróðursetningu sitkagrenis á lóðarmörkum (sjá byggingareglugerð) enda verður sitkagreni mjög stórvaxið með tímanum. Eitt mest notaða tré í skógrækt hérlendis enda harðgert og gott timburtré. Stundum nýtt sem jólatré/torgtré enda ágætlega barrheldið. Lang besta sígræna tréið til ræktunar við sjávarsíðuna eins og t.d. á Reykjanesi. Sáir sér út þar sem aðstæður leyfa.
Sitkagreni gerir kröfur um frjósemi jarðvegs svo setjið vel af moltu eða búfjáráburði við gróðursetningu. Þegar skógarplöntur eru gróðursettar skal setja nokkur korn af tilbúnum áburði með.
Sitkagreni er ein hávaxnasta trjátegnd í heiminum. Óvíst er hversu hávaxið það getur orðið hér á landi. Hæstu tré hérlendis eru sitkagreni á Kirkjubæjarklaustri, um 30 m á hæð (2022). Millibil við gróðursetningu að lágmarki 3 m. Stundum 2 m í skógrækt. Til frambúðar að lágmarki 4 - 5 m. Við framleiðum eingöngu sitkagreni af íslensku fræi.
Heimkynni: Vestanverð N-Ameríka frá Alaska í norðri suður til Kaliforníu. Vex yfirleitt ekki langt frá ströndinni í heimkynnum sínum. Íslenski stofninn er nær allur ættaður frá Alaska. Kennt við bæinn Sitka sem er á eyjunum Baranof og Chichagof sem eru hluti af Alexander-eyjaklasanum í SA-Alaska, Bandaríkjunum. Þallarætt (Pinaceae).
Skógarfura – Pinus sylvestris – Af íslensku fræi
Fremur harðgert, Hægvaxta, sígrænt tré. Getur orðið stórvaxin með tímanum. Oftast einstofna en stundum kræklótt. Nálar fremur stuttar, blágrænar. Gulna gjarnan yfir vetrartímann. Könglar fremur smáir. Sólelsk. Varpar fremur litlum skugga. Gerir litlar kröfur til jarðvegs. Börkur á eldri trjám áberandi rauðbrúnn. Furulús (Pineus pini) getur verið vandamál. Hentar stakstæð eða fleiri saman með góðu millibili (3 - 4 m). Má einnig nota í ker enda þurrkþolin. Er hér og þar í eldri skógræktarreitum en sjaldgæf í görðum. Plöntur af íslensku fræi lofa góðu. Hefur sáð sér út hérlendis en þó ekki í miklu mæli. Millibil 3 - 4 m eða meir. Heimkynni: Stór hluti Evrópu og austur eftir M-Asíu.
Skrautepli ‘Rudolph’ – Malus ‘Rudolph’
Lítið tré. Hæð 3 - 5 m. Laufið rauðbrúnt - purpurarautt en dökkgræn þegar líður á sumarið. Laufin eru egglaga - sporöskjulaga og tennt. Gulir haustlitir. Blómin rauðbleik í júní. Stundum þroskast lítil rauð epli á haustin. Þarf aðfrjóvgun.
Þrífst í skjólgóðum görðum á sólríkum stöðum. Þolir þó hálfskugga. Gróðursetjið í sæmilega frjóan, ekki of blautan jarðveg. Blandið vel af moltu eða gömlum búfjáráburði saman við jarðveginn við gróðursetningu. Skrauteplið 'Rudolph' hentar í litla garða, stakstætt eða í beði með jurtum og runnum. Hefur reynst nokkuð vel í grónum görðum hérlendis. 'Rudolph' er úr smiðju F.L. Skinner, Manitoba, Kanada frá árinu 1954. Rósaætt (Rosaceae).
Skrautreynir – Sorbus decora
Lítið - meðalstórt, fremur harðgert tré. Stundum runni. Hæð: 4 - 10 m. Brum eru dökkrauðbrún, gljáand og klístruð. Ekki gráloðin eins og brum ilmreynis/reyniviðar (S. aucuparia). Laufblöð stór, stakfjöðruð. Smáblöð 11 - 17 talsins. Smáblöð 5 - 10 cm á lengd og 1 - 2,5 cm á breidd. Rauðir og gulir haustlitir. Smáblöðin eru hlutfallslega breiðari og sljóyddari á skrautreyni samanborið við reynivið. Blómin smá, mörg saman í þéttum, sveiplaga skúfum sem geta verið allt að 25 cm í þvermál. Blómgast í júní. Rauðir, stórir berjaklasar í september. Hvert ber er allt að 7 mm í þvermál. Fuglar sækja í berin. Þolir hálfskugga. Í meðallagi vindþolinn.
Þrífst best í þokkalega frjóum, meðalrökum jarðvegi. Millibil að minnsta kosti 3 m. Fallegt og hæfilega stórt garðtré. Virðist sæmilega vind- og saltþolinn. Notkun skrautreynis hefur aukist mikið síðastliðna tvo áratugi. Virðist ekki eins næmur fyrir reyniátu (Valsaria insitiva) samanborið við reynivið.
Skrautreynir myndar fræ með geldæxlun og er því einsleitur samanborið við ilmreyni. Heimkynni: Norðaustanverð N-Ameríka, aðallega í A-Kanada. Á Grænlandi vex náskyld tegund (S. groenlandica) sem stundum er talin vera undirtegund skrautreynis. Rósaætt (Rosaceae).
Stafafura – Pinus contorta
Mjög harðgert, hraðvaxta, meðalstórt - stórvaxið sígrænt tré. Hæð 7 - 15 m. Getur orðið enn hærri á góðum stöðum. Sérstaklega á það við um undirtegundina P. contorta ssp. latifolia (meginlandsundirtegundin). Stafafura getur orðið talsvert breið hafi hún nóg pláss. Börkurinn er fremur þunnur og grábrúnn á litinn. Brumin eru rauðbrún og frekar mjó samanborið við berg- (P. uncinata) og fjallafuru (P. mugo). Nálarnar eru fagurgrænar, venjulega tvær saman í knippi. Þær eru 4 - 8 sm á lengd og 0,9 - 2 mm á breidd. Þroskar 3 - sm langa, kanelbrúna köngla strax á unga aldri. Könglarnir eru á annað ár að ná fullum þroska. Karlblómin birtast á vorin eða fyrri part sumars. Þau raða sér þétt á sprotana og eru í fyrst rauðbleik en síðan ryðbrún og falla síðan af þegar líður á sumarið.
Þrífst víðast hvar á landinu. Gerir litlar kröfur til jarðvegs. Sólelsk. Sáir sér gjarnan út þar sem aðstæður leyfa. Algengasta furan hérlendis. Vinsælasta íslenska jólatréið. Myndar svepprót með furusvepp (Suillus luteus) sem er ágætis matsveppur.
Stafafura hentar stakstæð en einnig í raðir, þyrpingar og til skógræktar sérstaklega á rýru landi. Varpar ekki eins miklum skugga og greni. Millibil ekki minna en 3 m. Gjarnan 2 m í skógrækt til að forðast miklar hliðargreinar. Tré sem hafa rými verða gjarnan mjög greinamikil og breið. Skýlið alla vega fyrsta veturinn ef gróðursett er á mjög berangurslegum stöðum. Barr roðnar gjarnan eftir mikla saltákomu af hafi.
Öll stafafuran okkar er vaxin upp af íslensku fræi. Við framleiðum aðallega stafafuru af Skagway (Alaska) uppruna. Sú fura er fagurgræn allan veturinn en gulnar ekki eins og stafafura af meginlandsundirtegundinni, latifolia, gerir gjarnan. Stafafura er ágætis timburtré. Talsvert nýtt sem eldiviður og í kurl í stíga og beð. Stafafura er vinsælasta íslenska jólatréið. Einnig eru greinar hennar nýttar til skreytinga enda er stafafura barrheldin og ilmar talsvert.
Heimkynni: Vestanverð N-Ameríka. Þallarætt (Pinaceae).
Strandreynir – Sorbus meinichii
Strandreynir er sumargrænt, lágvaxið - meðalhátt tré. Ein- eða margstofna. Hæð allt að 10 m. Laufblöð með fjögur - sex smáblaðapör á neðri hluta blöðkunnar. Smáblöð tennt og sljóydd. Endasmáblaðið stærra, tígullaga - þríhyrnt og þrísepótt. Haustlitur rauðgulur. Blómin smá, hvít/gulhvít mörg saman í sveiplaga skipun. Fróhnappar ljósir - rauðir. Blómgast í júní. Aldinin rauð, hnöttótt "ber" (berepli). Bitur á bragðið. Aldin þroskast í september.
Virðist harðgerður. All vind- og salþolinn. Hentar í garða, opin svæði og skógarreiti. Þrífst í allri venjulegri garðmold sem er sæmilega frjó og vel framræst. Millibil að minnsta kosti 4 m. Þolir hálfskugga. Ennþá sjaldgæfur hérlendis.
Strandreynir er þrí- til fjórlitna "apomict". Það þýðir að fræið myndast án undangenginnar fróvgunar og eru því fræplöntur af sama tré með samskonar efðaefni.
Tegundin er kennd við H.T. Meinich (1819 - 1878) sem var fylkismaður í Hörðalandi og Upplöndum í Noregi.
Talinn blendingur reyniviðar (Sorbus aucuparia) og gráreynis (Hedlundia hybrida/Sorbus hybrida). Eftir uppstokkun á reyniættkvíslinni ber strandreynir nú heitið Hedlundia meinichii. Hann flokkast því ekki lengur til hinna eiginlegu reynitegunda (Sorbus spp.).
Heimkynni: Einlendur. S- og V-Noregur. Rósaætt (Rosaceae).
Súlueik – Quercus robur ‘Fastigiata’
Fremur viðkvæmt tré hérlendis. Krónan mjóslegin. Laufgast upp úr miðjum júní. Frýs yfirleitt græn en stundum sjást gulir/gulbrúnir haustlitir. Fremur hægvaxta. Þrífst eingöngu í grónum görðum þar sem er skjólsælt. Sólelsk en þolir hálfskugga. Jarðvegurinn þarf að vera frjór og rakaheldinn. Óvíst er hversu hávaxin súleikin getur orðið hérlendis en reikna má með 6 - 7 m á allra bestu stöðum á löngum tíma.
Sumareik – Quercus robur
Sumargrænt tré. Óvíst er hversu há sumareikin getur orðið hérlendis en sjálfsagt mun hún vaxa upp fyrir 12 m hæð með tímanum á góðum vaxtarstöðum. Gulir haustlitir. Visin lauf sitja gjarnan á ungum trjám fram á vor. Þarf nokkurt skjól í uppvextinum. Þolir hálfskugga. Þrífst best í þokkalega frjóum jarðvegi. Má vera grýttur. Gott er að stýra vexti með klippingu annars vilja sumar eikur verða runnavaxnar. Almennt talið harðgerðasta eikin hérlendis og sú sem mesta hefur verið gróðursett. Samt er sumareik ennþá fremur sjaldgæf í ræktun. Sumareik hentar helst stakstæð í grónum görðum og í rjóður í skógarreitum og sumarhúsalóðum. Þrífst ekki á köldum og vindasömum stöðum. Sumareik laufgast seint eða ekki fyrr en um miðjan júní.
Svartelri / Rauðelri – Alnus glutinosa
All harðgert, einstofna eða margstofna meðalhátt, sumargrænt tré. Hæð 6 - 10 m hérlendis. Getur sjálfsagt orðið enn hærra á góðum stöðum með tímanum. Stundum runni á erfiðum vaxtarstöðum. Brum rauðbrún og stilkuð. Laufblöð hringlaga, stuttstilkuð, allt að 10 cm löng með tenntum og bylgjuðum blaðjaðri. Blaðgrunnur gjarnan fleyglaga. Græn að ofan og ljósgræn að neðan með smáum ryðbrúnum hárum á taugamótum. Laufin eru yfirleitt innydd í endann og er það eitt besta greiningareinkennið. Brum, sprotar og ung lauf eru aðeins klístruð. Frýs yfirleitt grænt á haustin. Hangandi rauðleitir, 5 - 10 cm langir karlreklar birtast fyrir laufgun á vorin. Ljósgulbrúnir útsprungnir. Dökkbrúnir kvenreklar þroskast að hausti. Minna á litla köngla. Kvenreklarnir sitja í krónunni fram á vor.
Sóelskt. Lifir í sambýli við niturbindandi bakteríur, Frankia alni. Getur lifað í fremur rýrum og blautum jarðvegi. Nær þó bestum þroska í frjóum, rökum jarðvegi. Lifir einnig í sambýli með svepprótarsveppum eins og flestar aðrar trjátegundir.
Einnig nefnt svartölur eða rauðölur. Hitakærara samanborið við gráelri (Alnus incana). Getur verið fyrirtaks stakstætt garðtré. Hentar einnig í sumarhúsalóðir og til skógræktar sérstaklega í rökum og jafnvel blautum jarðvegi. Ekki ber mikið á fræþroska á svartelri hérlendis ennþá og ekki er vitað til þess að svartelri hafi sáð sér út hérlendis. Millibil um 4 m. Gjarnan gróðursetta þéttar í skógrækt og svo grisjað. M.a. nýtt sem fóstrutré í skógrækt erlendis. Gjarnan ber á stofnskotum/teinungi. Aftur á móti ber ekki eða lítið á rótarskotum. Ekki sérlega algengt hérlendis ennþá. Notkun hefur þó aukist sérstaklega í skógrækt. Erlendis er timrið nýtt í m.a. pappír, spónaplötur, húsgögn, klæðningar, til útskurðar og þess háttar. Svartelri hefur einnig verið nýtt til litunar og lækninga í gegnum tíðina.
Svartelri er almennt heilbrigt. Stundum birtast blöðrur á laufi sérstaklega á ungum trjám. Blöðrurnar orsakast af mítli (Eriohyes inangulis). Blöðrur þessar eru ekki taldar valda trjánum miklum skaða.
Við framleiðum og seljum svartelri af kvæminu "Sanderud" sem er í sveitarfélaginu "Stange" um 100 km norður af Osló. Náttúruleg heimkynni svartelris eru um nánast alla Evrópu þó ekki á Íslandi. Einnig í vestanverðri Asíu og N-Afríku. Bjarkarætt (Betulaceae).