Runnamura ‘Månelys’ – Dasiphora fruticosa ‘Månelys’
Harðgerður, þéttur, lágvaxinn (1 m) runni. blöðin smágerð, stakfjöðruð. Gulir haustlitir. Blómin fremur smá, ljósgul. Blómstrar frá miðju sumri og fram eftir hausti. Sólelsk. Runnamura 'Månelys' hentar í potta, ker, í blönduð runna- og blómabeð. Einnig kjörin í raðir / óklippt limgerði og þyrpingar. Gott er að klippa í burt eldri greinar alveg niður við jörð til skapa rými fyrir nýjar greinar að vaxa upp. Gamalt danskt yrki.
Sitkaelri / Sitkaölur – A. viridis ssp. sinuata
Harðgerður, stórvaxinn, sólelskur og fremur hraðvaxta runni eða lítið tré (2,5 - 6,5 m). Laufið all stórt, tvísagtennt, gljáandi og bylgjað. Langir, hangandi karlreklar áberandi á vorin rétt fyrir laufgun í maí. Kvenreklarnir sitja nokkrir saman. Í fyrstu ljósir en síðan brúnir. Þeir minna á smágerða köngla og endast fram á vetur á greinunum. Henta til skreytinga. Sitkaelri lifir í sambýli við niturbindandi bakteríur og getur þar af leiðandi vaxið vel í ófrjóum jarðvegi. Vindþolið og fremur saltþolið einnig. Plássfrekt. Þolir klippingu/snyrtingu en ekki stýfingu. Hentar stakstætt, í raðir og þyrpingar og sólarmegin í skjólbeltum. Millibil 2 - 3 m. Má vera þéttar í runnaröð/limgerði. Einnig til uppgræðslu á melum, söndum og skriðum. Forðist að planta sitkaelri í lægðir í landslaginu þar sem hætt er við því að kalt loft safnist fyrir. Á þannig stöðum hættir sitkaelri við vorkali. Sáir sér út þar sem aðstæður leyfa en sitkaelri er frumherji og sáir sér helst út í raskað og lítt gróið land. Allt sitkaelrið okkar er ræktað upp af íslensku fræi. Heimkynni: Vestanverð N-Ameríka. Íslenski stofninn er líklega allur frá Alaska.
Sitkareynir – Sorbus sitchensis
Fremur harðgerður, meðalhár, fremur hægvaxta, sumargrænn runni. Hæð 1,5 - 2 m. Laufið matt, blágrænt, stakfjaðrað. Smáblaðapörin 4 - 5 talsins. Smáblöðin sporbaugótt og tennt á efri hlutanum. Blómin ljós í sveip í júní. Berin ferskjulituð í klösum þroskast að hausti. Fljótlega étin af fuglum. Rauðgulir eða gulir haustlitir.
Sitkareynir sómir sér vel í bland með öðrum runnum og blómum. Millibil 1,5 m. Þolir hálfskugga. Ef klippa þarf sitkareyni ætti helst að gera það að sumarlagi til að forðast reyniátu. Sjaldgæfur hérlendis. Sitkareynir er fræekta (apomictic). Við framleiðum sitkareyni eingöngu af íslensku fræi. Sitkareynir hérlendis er trúlega allur eða mestmegnis ættaður frá Alaska. Heimkynni: Vestanverð N-Ameríka. Rósaætt (Rosaceae).
Skógarkvistur / Kóreukvistur ‘Finndís’ – Spiraea miyabei ‘Finndís’
Harðgerður, fremur lágvaxinn (0,5 - 0,8), þéttur runni. Stórir bleikir blómsveipir birtast síðsumars (ágúst - september) 'Finndís' blómstrar á enda árssprotans. Rauðgulir haustlitir. Þrífst vel í sæmilega frjórri, ekki of blautri garðmold. Skógarkvistur 'Finndís' hentar í ker, blönduð beð, raðir og þyrpingar. Millibil um 80 sm. Sólelskur en þolir hálfskugga. Best fer á því að klippa skógarkvistinn niður um alla vega helming seinni part vetrar. Kenndur við Finndísi, Dilksnesi, Höfn. Ekki er óhugsandi að hér sé í raun um yrki af japanskvist (Spiraea japonica) að ræða. Vinsæll og talsvert útbreiddur skrautrunni hérlendis.
Skriðmispill – Cotoneaster apiculatus?
Harðgerður, jarðlægur runni. Blöðin smá, dökkgræn og gljáandi. Rauðir haustlitir. Smá bleik blóm fyrri part sumars. Rauðgul ber þroskast á haustin og endast þau gjarnan langt fram á vetur. Sólelskur. Hentar í grjóthleðslur, kanta, ker o.þ.h. Ágætis þekjuplanta þar sem hann nýtur góðrar birtu. Hugsanlega eru fleiri tegundir en ein sem í daglegu tali kallast "skriðmispill". Mjög vinsæll og algengur í görðum landsmanna.
Snjóber ´Svanhvít´ – Symphoricarpos albus ‘Svanhvít’
Harðgerður, þéttur, fíngreinóttur runni. All skriðult rótarkerfi. Laufið er blágrænt. Smáar bleikar klukkur birtast miðsumars. Snjóhvít, óæt ber í þéttum klösum þroskast á haustin. Gulir haustlitir. Snjóber eru skuggþolin en þroska lítið af berjum í skugga. Millibili 70 - 80 sm. Fuglar sækja ekki í berin og hanga þau því á runnunum fram eftir vetri og skreyta runnana og lýsa upp í skammdeginu. Þrífst í allri venjulegri garðmold. Snjóber 'Svanhvít' hentar í raðir, þyrpingar og þess háttar. Afskornar greinar með berjum henta vel í skreytingar. 'Svanhvít' er íslenskt úrvalsyrki sem þroskar sérlega mikið af berjum. Náttúruleg heimkynni snjóberjarunnans eru N-Ameríka allt norður til Alaska.
Snækóróna ‘Þórunn Hyrna’ – Philadelphus coronarius ‘Þórunn Hyrna’
Harðgerður, þéttur, sumargrænn, stórvaxinn runni (3 m). Gulir haustlitir. blómin hvít, stjörnulaga, meðalstór og ilmandi. Blómgast í júlí og fram í ágúst. Þolir hálfskugga.
Harðgerðasta kórónan (Philadelphus sp.). Þrífst í allri frjósamri, framræstri garðmold. Snækóróna 'Þórunn Hyrna' sómir sér einstaklega vel stakstæð en hentar einnig í raðir, þyrpingar og aftarlega í beð með blönduðum gróðri. Nokkuð plássfrek. 'Þórunn Hyrna' er íslenskt úrvalsyrki úr Lystigarði Akureyrar. Yrkið er kennt við Þórunni Hyrnu landnámskonu í Eyjafirði.
Hindarblómaætt (Hydrangeaceae).
Sóltoppur ‘Tumi’ – Lonicera chrysantha ‘Tumi’
Harðgerður, þéttur, fíngreinóttur meðalhár runni. Hæð 1,5 m. Vaxtarlagið nánast kúlulaga. Blómin smá, fölgul. Aldinið rautt ber. Þolir hálfskugga. Þolir vel klippingu. Sóltoppur 'Tumi' hentar stakstæður, í blönduð beð með öðrum gróðri, í ker og potta. Millibil 80 - 100 sm. 'Tumi' óx upp af fræi í Þöll. Fræinu var safnað á Tumastöðum í Fljótshlíð. Yrkið er eingöngu fáanlegt í Þöll.
Spörvareynir – Sorbus californica
All harðgerður meðalhár - hávaxinn, grófgreinóttur runni. Laufið stakfjaðrað, gljáandi. Smáblöðin eru tennt og ydd í endann. Rauðgulir haustlitir. Blómin hvít í stórum sveipum snemmsumars. Stórir rauðgulir berjaklasar þroskast að hausti. Þolir hálfskugga. Spörvareynir sómir sér vel stakstæður eða í bland með öðrum runnum. Skýrður spörvareynir af Jóhanni Pálssyni grasafræðing vegna þess hve spörfuglar eins og þrestir og starar sækja mjög í berin og éta þau um leið og þau þroskast í ágústlok. Reyniáta sækir nokkuð í spörvareyni. Því er heppilegast að klippa hann að sumri til ef þörf er á því að klippa hann á annað borð. Hefur einnig verið nefndur "buskareynir". Heimkynni: Fjalllendi Kaliforníu.
Stórkvistur – Spiraea henryi
Harðgerður meðalstór - stórvaxinn runni (1,5 - 2,5 m). Greinar rauðbrúnar. Laufblöðin sporbaugótt - öfugegglaga. Yfirleitt tennt ofan við miðju. Gulir haustlitir. Blómin hvít í sveipum miðsumars (júlí og fram í ágúst). Bogsveigðar greinar. Gulir - gulrauðir haustlitir. Þrífst í allri sæmilega frjórri garðmold. Þolir hálfskugga.
Sómir sér vel stakstæður en einnig í bland með öðrum gróðri. Hentar einnig í raðir og þyrpingar þar sem er nægt rými. Millibil um eða yfir 1 m. Líkist bogkvist (S. veitchii) en stórkvistur virðist vera harðgerðari og kala síður. Bogkvistur blómgast seinna samanborið við stórkvist eða ekki fyrr en í ágúst. Einn stórkvistur tekur um 1,5 fermeter af plássi þegar fram í sækir. Heimkynni: Fjalllendi V- og M-Kína. Rósaætt (Rosaceae).