Runnamura ‘Månelys’ – Dasiphora fruticosa ‘Månelys’
Harðgerður, þéttur, lágvaxinn (1 m) runni. blöðin smágerð, stakfjöðruð. Gulir haustlitir. Blómin fremur smá, ljósgul. Blómstrar frá miðju sumri og fram eftir hausti. Sólelsk. Runnamura 'Månelys' hentar í potta, ker, í blönduð runna- og blómabeð. Einnig kjörin í raðir / óklippt limgerði og þyrpingar. Gott er að klippa í burt eldri greinar alveg niður við jörð til skapa rými fyrir nýjar greinar að vaxa upp. Gamalt danskt yrki.
Runnamura ‘Mount Everes’ – Dasiphora fruticosa ‘Mount Everest’
Harðgerður, fínlegur, þéttur og blómsæll runni. Hæð um 70-90 sm. Sólelsk. Þrífst vel í venjulegri garðmold. Blómin hvít með gulri miðju. Blómgast frá lokum júní og fram eftir hausti. Gulir haustlitir. Hentar í raðir, þyrpingar, blönduð beð og ker/potta. Millibil um 80 sm. 'Mount Everest' er talin vera besta hvítblómstrandi runnamuran hérlendis.
Runnamura ‘Stella’ – Dasiphora fruticosa ‘Stella’
Harðgerður, þéttur, fíngreinóttur runni. Hæð: 1 - 1,5 m. Laufblöð fremur smá, græn - blágræn, hærð, stakfjöðruð eða fingruð. Blómin gul 2 - 3 sm í þvermál með fimm krónublöðum. Blómin eru ljósari og ögn smærri en á runnumuru 'Goldfinger' en dekkri samanborið við runnamuru 'Månelys'. Sólelsk en þolir hálfskugga. 'Stella' er íslenskt úrval. Blómgast í júlí og fram í september. Stundum byrjar hún jafnvel í lok júní. Byrjar fyrr að blómgast á sumrin samanborið við 'Goldfinger'. Runnamura 'Stella' þrífst vel í öllum venjulegum, sæmilega frjóum, rakaheldnum jarðvegi. Hentar í lág limgerði, þyrpingar, ker og potta. Millibil um 70 - 80 sm. Runnamura er breytileg tegund sem vex villt á kald-tempruðum svæðum á norðurhveli jarðar. Í náttúrunni vex hún gjarnan í deiglendi og grýttum svæðum.
Ryðelri / Ryðölur – Alnus rubra
Harðgert, sumargrænt, hraðvaxta, einstofna, meðalstórt - stórvaxið tré. Getur væntanlega náð allt að 20 m hæð á góðum stöðum hérlendis. Lágvaxnara og runnkendara við erfið skilyrði. Börkur grár með ljósum þverrákum. Gjarnan ber á uppblásnum trjákvoðu-bólum á berki. Íslenska heitið og fræðiheitið rubra vísa til þess að sé skorið í börkinn verður sárið áberandi ryðrautt.
Brum stilkuð. Laufblöðin eru egglaga - oddbaugótt, 7 - 15 sm á lengd, 4,5 - 7,5 sm á breidd, tvísagtennt með grunna sepa og ydd. Blaðjaðarinn verpist aðeins niður á við og er þetta helsta greiningareinkenni ryðelris frá öðrum tegundum elris. Lauf ljósari að neðan og stundum með ryðrauðum hárum á æðastrengjum. Ung lauf gjarnan rauðmenguð. Blaðstilkur allt að 2 sm langur. Haustlitur brúnn eða frýs grænt. Rauðleitir karlreklar, 10 - 15 sm langir, vaxa fram snemma vors (mars / apríl). Verða gulbrúnleitir þegar frjóhirslunar opnast. Kvenreklar eru nokkrir saman, brúnir, sporöskjulaga og 2 - 3 sm á lengd fullþroska. Minna á litla köngla. Fræið hefur tvo himnukennda vængi.
Ryðelri gerir litlar kröfur til jarðvegs. Þrífst best í rakaheldnum jarðvegi. Talið henta til gróðursetningar í vatnsrásir og þess háttar svæði sem eru aðeins tímabundið undir vatni. Vex eins og annað elri í sambýli við niturbindandi Frankia bakteríur. Rótarskot engin eða lítið áberandi. Ryðelri hentar stakstætt, í raðir / þyrpingar með að minnsta kosti 3 m millibili. Hentar einnig til skógræktar. Fremur nýlegt í ræktun en lofar mjög góðu. Hugsanlega hentugt sem götutré. Ryðölurinn okkar er allur vaxinn upp af fræi sem safnað hefur verið hérlendis.
Erlendis er timbrið nýtt í húsgögn, hljóðfæri og fleira. Viðurinn þykir sérlega góður til að reykja fisk og kjöt.
Heimkynni: Vesturströnd N-Ameríku allt frá Alaska suður til Kaliforníu. Bjarkarætt (Betulaceae).
Sabínueinir – Juniperus sabina
All harðgerður, sígrænn, þéttur, lágvaxinn runni. Hæð: 40 - 80 sm. Barrið smágert, blásilfrað. Sólelskur en þolir hálfskugga. Þrífst í vel framræstri, venjulegri garðmold. Sæmilega þekjandi. Yfirleitt sérbýll. Hentar fremst í beð með sígrænum gróðri, í hleðslur, steinhæðir og ker. Þrífst ekki á algerum berangri. Eitraður sé hans neytt. Heimkynni: Fjalllendi mið- og S-Evrópu og í NV-Asía.
Sæhvönn – Ligusticum scoticum
Harðgerð, íslensk jurt. Hæð um 40 - 60 sm. Vex villt við ströndina, aðallega í sjávarhömrum, eyjum og þess háttar. Algengust á sunnan- og vestanlands. Lauf þrífingruð og gljáandi. Hvítir blómsveipir birtast á miðju sumri. Aldin brúnleit. Sæhvönn er æt. Blöðin bragðast ekki ósvipað og steinselju eða selleríi og fræið eins og broddkúmen eða bukkasmári (fenugreek). Blöðin eru best til átu fyrir blómgun. Mjög saltþolin. Þolir illa beit. Heimkynni: Auk Íslands, strandsvæði NA-Ameríka og N-Evrópu.
Selja – Salix caprea
Harðgert, í meðallagi stórvaxið tré. Hæð : 7 - 12 m. Króna í meðallagi breið. Á margstofna trjám mjög breið með tímanum. All harðvaxta. Laufið grágrænt. Ljósgulir haustlitir. Sérbýl. Blómgast fyrir laufgun silfruðum reklum í apríl. Karlreklar bera fallega gula fræfla. Börkur grár gjarnan með áberandi tíglamynstri. Sólelsk. All vind- og saltþolin. Þrífst í allri venjulegri garðmold og öðru sæmilega frjóu landi. Sendir ekki út rótarskot. Sómir sér vel stakstæð. Millibil 3 m hið minnsta. Víða gróðursett í heimilisgörðum, almenningsgörðum, með vegum, við sumarhús, í útivistarskógum o.þ.h. Varpar ekki svo miklum skugga. Þarf þokkalega frjóan, rakaheldin jarðveg til að þrífast vel. Almennt heilbrigð og laus við asparglittu. Vörtur á laufi af völdum sagvespu (Euura bridgmanii) eru stundum áberandi sérstaklega á ungum trjám. Sáir sér sums staðar út þar sem aðstæður leyfa. Heimkynni: Evrasía.
Seljureynir – Sorbus aria / Aria edulis
All harðgert, lítið - meðalstórt tré. Laufið oddbaugótt, tennt og áberandi hvítsilfur-hært á neðra borði. Laufblöð með 10 - 14 pör æðastrengja. Blómin hvít í hálfsveip fyrri part sumars. Aldinin brún - rauð ber í klösum á haustin.
Hentar sem stakstætt skrauttré í grónum lóðum. Fremur sjaldgæfur hérlendis. Þrífst best í sæmilega frjóum, vel framræstum, kalkríkum jarðvegi. Heimkynni: Stór hluti Evrópu þó ekki Norðurlöndin né Eystrasaltslöndin, N-Afríka og Kákasus. Rósaætt (Rosaceae)
Serbíugreni – Picea omorika
Sígrænt, mjóslegið, all hávaxið tré. Barrið fremur mjúkt miðað við annað greni (Picea spp.). Heilbrigt en hætt við haustkali. Mjög sjaldgæft hérlendis en lofar góðu þar sem einhvers skjóls gætir. Tekur lítið pláss. Hentar sem stakstætt eða nokkur saman í þyrpingu. Bil minnsta kosti 2,5 m. Náttúruleg heimkynni eru á litlu svæði í V-Serbíu og A-Bosníu og Hersegóvínu. Vinsælt garð- og parktré í Evrópu og N-Ameríku. Stundum ræktað sem jólatré erlendis.
Síberíuþyrnir – Crataegus sanguinea
All harðgert fremur lágvaxið tré eða jafnvel runni Hæð (4 - 7 m). Sprotar þyrnóttir. Blómin hvít í sveip, lykta. Þroskar dökkrauð, æt ber í smáum klösum á haustin. Áberandi rauðir haustlitir. Þrífst í allri venjulegri garðmold. Síberíuþyrnir sómir sér vel stakstæður, í bland með öðrum gróðri, í röðum og þyrpingum með um 2,5 m millibili. Einn harðgerðasti þyrnirinn (Crataegus spp.) sem völ er á. Síberíuþyrnirinn okkar er allur ræktaður upp af íslensku fræi. Heimkynni: Síbería, Mongólía og N-Kína.
Sifjalerki – Larix × marschlinsii
All harðgert meðalstórt - stórvaxið tré. tré. Sprotar og ungar greinar áberandi rauðbrúnar. Stundum nokkuð kræklótt. Barrið blágrænt. Gulir haustlitir í október eða frýs grænt. Sólelskt. Gerir ekki miklar kröfur til jarðvegs. Blendingur evrópulerkis (L. decidua) og japanslerkis (L. kaempferi). Sumir einstaklingar eru meira evrópulerki og aðrir japans-. Fer vel stakstætt eða fleiri saman með góðu millibili (4 - 6 m). Þallarætt (Pinaceae).
Silfurblað – Elaeagnus commutata
Harðgerður, lágvaxinn, lauffellandi, heilbrigður runni um 1 m á hæð. Getur orðið hávaxnara á skjólgóðum stöðum. Laufið silfrað, breiðlensulaga, 2 - 7 sm á lengd. Laufgast í maí og fellir laufið í október. Haustlitir gráir eða daufgulir, ekki áberandi. Blóm smá, gul og ilmandi fyrri part sumars. Aldinið silfrað, mjölkennt ber (steinaldin), 9 - 12 mm á lengd. Ætt og sagt hollt en ekki lystugt. Erfitt er að koma auga á aldinin þar sem þau eru samlit laufinu.
Lifir í sambýli við niturbindandi bakteríur (Frankia) á rótarkerfinu. Lifir því vel í rýrum jarðvegi, sérstaklega í sandi og möl. Sólelskt. Vind- og saltþolið. Dreifir sér með rótarskotum. Rótarskotin eru þó sjaldnast til vandræða. Silfurblað er ekki þyrnótt eins og hafþyrnir (Hippophae rhamnoides) sem er af sömu ætt. Hentar á opnum svæðum, meðfram götum og bílastæðum, í jöðrum þar sem er rýr jarðvegur og þess háttar. Millibil um 70 - 90 sm.
Heimkynni: Alaska, Kanada og norðanverð Bandaríkin. Megnið ef ekki allt silfurblað hérlendis er ættað frá Alaska. Silfurblaðsætt (Elaeagnaceae).